Over Sana — Sana Sellami

01 Essay · Waarom ik dit doe Antwerpen, 2026

Lang dacht ik dat het over kennis ging.

Als mensen maar zouden begrijpen hoe het zit, dan zouden ze anders handelen. Tot ik leerde: dat klopt niet.

Na mijn doctoraat was ik moe van altijd "de enige" te zijn. Het academische wereldje vrat aan mijn zelfvertrouwen. Dat constante gevoel dat ik niet slim genoeg was. Net niet passend. Net niet vanzelfsprekend. Tot ik dacht: hier ga ik mijn leven niet aan verspillen.

Ik stapte over naar de publieke sector. Drie jaar Centrale Raad voor het Bedrijfsleven. Daar zag ik wat zich afspeelt in zo'n systeem: mensen met kennis, met goede bedoelingen, op de juiste plek. En toch botste ik op iets dat ik nooit meer vergeten ben. Systemen kunnen perfect weten wat er fout loopt, en toch niet bewegen.

Vanaf dat moment werd ik wantrouwig tegenover oplossingen die te snel komen. Niet omdat oplossingen niet nodig zijn, maar omdat ze vaak werken als verdoving. We doen "iets", dus we hoeven niet meer naar het echte probleem te kijken.

Goede bedoelingen zijn geen strategie.

· uit het boek, najaar 2026

De kern

Het echte probleem zit zelden in intenties. Het zit in wat je dagelijks organiseert, beloont, doorlaat en normaliseert.

02 Het gesprek · In zes hoofdstukken 2009 → heden

In gesprek met Sana.

Een gesprek over haar pad, haar gezin, en wat haar werk drijft. Van een doctoraat in Antwerpen tot een eigen bedrijf in inclusie. Met onderweg vier kinderen, een paar marathons, en een handvol overtuigingen die niet meer te schudden zijn.

Sana Sellami, PhD-verdediging Universiteit Antwerpen, 2015

2009 – 2015 · 01 / 06

Het begin

2009 → 2015

Universiteit Antwerpen

Sana groeit op in Huizen, een dorp bij Hilversum, met twee jongere broers en ouders die haar steeds bleven zeggen: je kan het. Op haar achttiende trouwt ze en verhuist ze naar Antwerpen. Een grote stap, voor een meisje dat de stad amper kent.

Een van mijn jeugddromen was advocaat worden, dus ik schreef me direct in voor rechten. Ik stopte na een vijftal weken. Ik snapte de taal die werd gesproken niet. Er was één vak dat me enorm boeide: sociologie. Na die vijf weken besloot ik me daar in te schrijven.

Wat haar weghaalde

Ik was moe van altijd de enige te zijn.

Master sociologie. Doctoraat sociaal-economische wetenschappen. Vijf jaar onderzoek, zeven publicaties. En toch ging ik weg. Het academische wereldje vrat aan mijn zelfvertrouwen. Tot ik dacht: hier ga ik mijn leven niet aan verspillen.

Sana Sellami, 2015-2018 — Centrale Raad voor het Bedrijfsleven

2015 – 2018 · 02 / 06

De overstap

2015 → 2018

Centrale Raad voor het Bedrijfsleven

Van onderzoek naar één van België's belangrijkste beleidsorganen. Drie jaar binnen de machine, met de overtuiging dat ze daar iets kan verschuiven.

Ik zag wat zich daar afspeelt. Mensen met kennis, met goede bedoelingen, op de juiste plek. En toch botste ik op iets dat ik nooit meer vergeten ben.

Wat ze daar leerde

Systemen kunnen perfect weten wat er fout loopt en toch niet bewegen.

Vanaf dat moment werd ik wantrouwig tegenover oplossingen die te snel komen. Niet omdat oplossingen niet nodig zijn, maar omdat ze vaak werken als verdoving: we doen iets, dus we hoeven niet meer naar het echte probleem te kijken.

2018 – 2021 · 03 / 06

De praktijk

2018 → 2021

NextGenIty

De stap uit beleid, naar consulting. Geen onderzoek meer naar hoe iets zou moeten werken. Wel zien wat er gebeurt. In directiekamers en HR-overleggen.

Hier leerde ik hoeveel afstand er zit tussen wat mensen zeggen en wat ze daadwerkelijk doen. Hoe iemand ja zegt en iets anders bedoelt. Wat er gebeurt nadat die persoon de kamer uit is.

Een term waar ze een hekel aan heeft

"Fixing the minority". Alsof het probleem bij de minderheid ligt.

Vroeger noemden deskundigen het de doelgroepenbenadering. De nadruk lag op fixing the minority. Het probleem leek dus bij de minderheidsgroepen te liggen. Daar werd ik wantrouwig van. Inclusie gaat niet over het 'fixen' van mensen. Het gaat over hoe je systemen organiseert.

Sana Sellami, 2021-2023 — Untitled Workers Club

2021 – 2023 · 04 / 06

De verfijning

2021 → 2023

Untitled Workers Club

Bij UWC werkt Sana met scale-ups en internationale klanten. Hier scherpt ze haar aanpak, en hoort ze één vraag die telkens terugkomt.

Bedrijven vragen mij heel vaak naar de quick wins. Maar die zijn er niet. Neem de tijd om de oefening grondig te maken.

Wat ze in elk gesprek herhaalt

Voor inclusief ondernemen bestaan er geen quick wins.

Mensen een cursus laten volgen over vooroordelen is onvoldoende. Anders krijg je workshops die mooi voelen, maar geen trajecten die zichtbaar veranderen hoe mensen elke dag werken. Inclusie moet ingebed liggen in je cultuur, niet als project naast je werk staan.

Sana Sellami, 2023-heden — Sana Sellami BV

2023 – heden · 05 / 06

Eigen bedrijf

2023 → heden

Sana Sellami BV

Sinds 2023 een eigen bedrijf. Strategische trajecten, keynotes, training. Daarnaast gastdocent sociale en consumentenpsychologie aan Thomas More (sinds 2020), gastspreker bij onder meer KU Leuven, KdG, AP Hogeschool en UHasselt, bestuurslid Universiteit Antwerpen en RBFA Diversity Board. Ze schrijft aan haar eerste boek: Inclusie werkt niet.

Eigen werk laat me alles volledig zelf vormgeven. Met directieteams en HR die echt willen bewegen. Niet de strategieën maken het verschil. Niet de charters. Wel de momenten waarop iemand ja zegt en iets anders bedoelt.

Tien jaar later weet ze dit

Het echte probleem zit zelden in intenties. Het zit in wat je dagelijks organiseert.

In wat je beloont, doorlaat en normaliseert. Daar zit het werk. En precies daar wordt het zelden gedaan, omdat het traag is en moeilijk meetbaar. Maar het is het enige wat verandert hoe een organisatie écht voelt.

Privé · 06 / 06

Buiten het werk

Mama van vier

Antwerpen · marathonloopster

Jong getrouwd, vier kinderen, een huis in Antwerpen. Tussen het werk door loopt Sana. Marathons, halve marathons, een uur door het bos als de week te luid wordt. Hoofd stil krijgen.

Vier kinderen later weet ik dat moederschap me meer leerde over leiderschap dan welke opleiding ook. Niet om romantische redenen. Wel omdat je elke dag botst tegen het feit dat "gelijk hebben" niet hetzelfde is als "gehoord worden". Dat zwijgen ook een vorm van communicatie is.

Wat ze ooit hoorde tijdens een sollicitatie

"Met vier kinderen wordt het niet makkelijk."

Ik dacht eerst dat ze het over corona had. We zaten middenin de lockdown. Bleek dat het over mijn vier kinderen ging. Dat is waarom ik dit werk doe. Niet alleen omdat ik geloof dat organisaties beter kunnen. Ook omdat ik niet wil dat mijn kinderen later tegen dezelfde muren botsen waar ik telkens op stuitte.

Hey, ik ben Sana.

Lang dacht ik dat het over kennis ging.

In gesprek met Sana.

Inclusie werkt niet.

Spreker en facilitator

Wat ze over me schrijven en vragen.

Genoeg gelezen? Laten we praten.